Pri la beleco de matematiko

Kiam mi antaŭ kelkaj tagoj venis al la Merton Kolegio mi rimarkis apud la pordistejo grandan belegan murotapiŝon, kiu kaptis mian atenton precipe pro ĝia bunta vegetaĵa ornamaĵo. Tiu same memorigis min je la flordesegnaj ŝtofoj de William Morris kaj je desegnoj en mezepokaj libroj. Ambaŭ plurfoje troveblaj en Oksfordo. Sed la artaĵo samtempe iel konfuzis min. Io en ĝi estis stranga; la tutaĵo aspektis, kvazaŭ mankis la plej grava, la esenco en la mezo de vegetala framo.
Kiam mi pli proksime rigardis la tapiŝon, mi ne nur ekvidis delikatajn silkofadenojn, mi ankaŭ rimarkis ĉie brodita en ĝia mezo horizontalajn trompitajn liniojn- iom kiel morsa kodo. Ŝajne ne nur temis pri okulkaptintaj dekoracio, sed pli pri sencoplena, iom kaŝita afero.

De la pordistino mi ricevis la informon, ke tiu tapiŝo estas artaĵo de la usona teksista artisto Terese Agnew, donacita je la 750-a datreveno de la fondiĝo de la kolegio. Ĝia titolo estas “Illumination” (Iluminado), kiu havas duoblan signifon. La unua rilatas al mezepokaj libroj lumigaditaj per buntaj kaj orumitaj bildoj. La alia gvidas nin al la esenca parto de tapiŝo, al la kodo. Kaj tiu rilatas al mensa lumigado en mensa spaco ĉe solvo de matematika problemo.

En la kodo kaŝas citaĵo de Sir Andrew Wiles koncerne lian sperton ĉe la eltrovado de la matematika pruvo por la tiel nomata Granda teoremo de Fermat.
Jen iama matematika profesoro de Merton klopodis ok jarojn solvi tute abstraktan fenomenon kaj fine faris tion.

Kiam la tapiŝo alvenis en la kolegio en la pasinta jaro, estis koverte transdonita la kodita citaĵo de Wiles. Estus defio por la studentoj, kiuj provu, ke ankoraŭ hodiaŭ en Merton Kolegio ekzistas kapablaj kaj scivolemaj pensuloj. Ĉar ankoraŭ en januaro 2015 neniam elpaŝis kun la solvo, oni donis kelkajn aludojn. Fine la juna matematika kaj filozofia studentino Alice Miller en marto eltrovis la solvon por la citaĵo de iama Merton- studento Wiles.

Restas la demando, ĉu Fermat vere havis la pruvon de la konjekto, kiel li asertis. Andrew Wiles bezonis 150 paĝojn por surskribi ĝin. Verŝajne Fermat ne povintus fari tion. Ankaŭ mankis al li la matematikajn teknikojn de la 20-a jarcento por la solvo de problemo. Ĉiukaze belas la rezultoj, la matematika kaj la arta.

Ĉu scivola? Bonvolu legi la tutan tre ekcitan artikolon jene:

http://www.ipernity.com/blog/187676/2141684

Jacqueline du Pré

Se oni loĝas en Oksfordo oni iel emas paroli pri aferoj superlativece, ĉar tiom multe ĉi tie ja estas eksterordinara. Ekzemple, kiam oni mencias la nomon Jacqueline du Pré, kies 70-a naskiĝdatreveno estis ĉi-jare kaj kies datrevono de ŝia tro frua morto estas en oktobro.

Jacqueline du Pré estas valuata kiel unu el la plej bonaj muzikistoj de la 20-a jarcento kaj eble kiel la plej grava violonĉelistino tutmonde.

Jacqueline Mary du Pré naskiĝis en Oksfordo je la 26-a januaro 1945. Ŝi kreskis en muzikema familio kun ŝia fratino Hilary. Ŝia patrino Iris du Pré estis talenta pianisto kaj instruisto je la Reĝa Muzika Akademio en Londono.
Jam frue Jacqueline interesiĝis pri muziko; je la aĝo de kvin ŝi ludis violonĉelon kaj ricevis grandan suporton de la familio. Kiam ŝi estis dekjara, Jacqueline gajnis junularan muzikan premion, kiu ebligis al ŝi preni ĉelolecionojn ĉe William Pleeth. Grandpaŝe ŝi plibonigis sian muzikan interpretadon. Intertempe ŝi ricevis instruadon de tiaj konatuloj kiel la violonĉelistoj P. Casals kaj M. Rostopowitsch. En 1961 estis donacita al ŝi Stradivari Cello, pli ol 300 jaraĝa instrumento.

Jacqueline du Pré jam frue ricevis internacian rekonon. La registrado de la Violonĉelo-koncerto de Edward Elgar estis la unua majlŝtono al tio. Sekvis multaj nekompareblaj sondiskoj.

Dum tiu tempo Jacqueline konatiĝis kun multaj gravaj muzikistoj, kaj ne miras, ke en 1967 ŝi geedziĝis je la konata juna pianisto kaj dirigento Daniel Barenboim kaj konvertiĝis al Judaismo. Tamen ne estis lia nomo, kiu altiris ŝin. Ilia rilato baziĝis sur komuna pasio por muziko, kiu gvidis al fekunda kreativeco kaj sukceso, kiam ili publike ludis kune. Barenboim en malfrua intervjuo diris, ke Jacquelin estis la plej muzike talenta persono, kiun li iam renkontis. Homoj, kiuj konis ŝin, memoras, ke ŝia tuta personeco estis unuaeca kaj pozitiva, kaj ke ŝi transdonis la mirindaĵon, iun universalan, kiu troviĝas preter de la notoj.

En la fruaj 70-aj jaroj Jacqueline rimarkis malfunkcion de sentoj en siaj fingroj kaj piedoj. Tio ne estis kaŭzita de trolaborado, kiel unue supozita, sed estis la komenco de malsano ankoraŭ ne rekonita. Poste Multloka sklerozo estis diagnozita, kaj ŝi povis ludi nur malmulte. Ŝi ankoraŭ instruis muzikon, tamen la sanstato daŭre malpliboniĝis ĝis Jacqueline fine mortis en 1987 je 42 jaroj.

En Oksfordo ŝi estas aparte memorita. Ekz. en la universitata kolegio St. Hilda, kie ŝi estis honora universitata kompano.
Antaŭ 20 jaroj la unua moderna eksluzive koncerta domo estis konstruita en Oksfordo en tiu kolegio kaj ĝi ricevis la nomon de Jacqueline du Pré. Ĝi enhavas koncertan ĉambregon, lernej-kaj rekordĉambrojn.
Ankaŭ ĉi-rilate estu iom superlativece menciita, ke tiu muzikejo fariĝis unu el la plej bonaj kaj ekcitaj muzikaj spacoj en nia urbo, kiu brilas per diversaj altkvalitaj universitataj kaj komunumaj programoj. Krom la klasika koncertvico, la tiel nomataj Kusenoj Koncertoj por infanoj aŭ la Koncertoj Movantaj por demenco-pacientoj estas tre ŝatata.
En la jaro 2000 nova vestibulo estis alkonstruita je la domo, kiu nun pli bone servas je la komunumaj eventoj.

Pro la 20-a datreveno de la konstruaĵo-malfermo okazas en la kolegio multaj specialaj eventoj, kiuj certe same ravos muzikajn amantojn kiel siatempe Jacqueline du Pré.

Muzikaj festivaloj

Kia belega malfrua somera posttagmezo! Ek al loka eta muzikfestivalo.
Post kelkaj iom malsekaj kaj jam malvarmetaj tagoj la vetero pliboniĝis kaj donis la ĝustan framon por la Rabbit Hole Festival (Kuniklo Truo Festivalo) en la suda parto de Oksfordo.

Kiam oni alvenas de Hinksey-parko, transiras ponton super lageto kaj fervoja linio oni troviĝas en vasta verda pejzaĝo kun paŝtejoj kaj abundaj arboj kaj arbustoj. Ne longe pluen kaj oni jam povas aŭdi la festivalajn sonojn, kiuj eliras el ĝardeno de la drinkejo The General Eliott.

Du scenejoj estis starigitaj kaj kelkaj budoj por provizi gastojn je manĝo kaj trinkaĵoj. Tabloj, benkoj kaj seĝoj abundas, kaj gajaj homoj; multaj familioj kun infanoj. La etoso estas tre agrabla kaj malstreĉa.
Kiam mi alvenas, la oksforda bando The Howling Taildraggers ludas sur la ĉefscenejo. Tri gitaristoj, iu kun saksofono kaj buŝharmoniko kaj drumisto alprenas plej aŭtentikan Ĉikago- Bluson. Eble la plej atendita bando estis la juna Ballon Ascents, laŭ BBC-radio la plej varmega bando de Oksfordo en 2015. The Epstein kun popol-popmuziko estas sur scenejo kaj aliaj junaj sendependaj bandoj.
Ĉar tiu festivalo estas ligita al drinkejo, ĝi estas nomita Biero-kaj Muzikfestivalo. Do ne mirigas, ke multe da drinkaĵo estas oferta, ekz 15 diversaj bieroj kaj cidroj kaj 12 malsamaj ĝinoj. Kaj ĉar drinki alvokas apetiton, oni povas ankaŭ manĝi ekz freŝajn picojn el la bakejo aŭ specialaĵojn de la Tibeto-budo.
Mi aŭdas al diversaj muzikistoj kaj renkontas konatojn aŭ babilemajn amikojn, kaj ĝuas la vidaĵon de ĝojaj homoj en la sunsubiro. La vespero promesas ĝis meznokte pliajn amuzajn programerojn, tamen mi iru hejmen laŭ la devizo de mia avino: Ĉesu, kiam estas plej bona!

Festivaloj nuntempe estas grava parto de la brita kulturo. Ĉiu somero en multaj lokoj okazas tiaj eventoj, grandaj kaj malgrandaj. La plej konata estas Glastonbury Festival en sudokcidenta Britio kun ĉirkaŭe 150 mil partoprenantoj. Tio, kio en la 70-aj jaroj de la pasinta jarcento komenciĝis kiel iom hipia kaj kontraŭkultura evento kaj biletoj po unu pundo fariĝis la plej granda subĉiela muzikfestivalo tutmonde kun biletoj po 225 pundoj.
Tiu festivalo ne nur temas pri muziko; ankaŭ cirko kaj komedio, dancado kaj aliaj artoj okazas. Famaj bandoj kaj musikistoj ludis tie. Ekz Bruce Springsteen, Paul McCartney aŭ Rolling Stones.
Sed tiu festivalo ne estas komerca. Plejparte voluntuloj prizorgas la eventon pruvante ankaŭ hodiaŭ la ekziston de tiama verda kaj alternativa spirito. La plej multaj enspezoj estas donita al organizoj, kiuj faras ion por la plibonigo de la mondo, kiel ekzemple Greenpeace. La necesa energio por la elektra instalaĵo estas plejparte energispareme uzata kaj devenas de ekologiaj fontoj.
La vizitantoj de kvartaga festivalo kampas en siaj tendoj ĉe ajna vetero. Gravas ja nur la neforgesebla ĉeesto ĉu ne? Kiam pluvegas, la tuta vastega areo fariĝas granda kota bano. Spite tion, por la homoj, kiuj ne hejmenfuĝi, aparte ekscitaj programeroj kelfoje okazas.

Mi konfesas, ke ĝis nun mi ankoraŭ neniam ĉeestis Glastonbury Festival-on, pri kiu iu diris, ke se oni volas kompreni britan kulturon, oni vizitu ĝin, almenaŭ unu fojon.

Ĉu revolucio ĝis nun ne okazis en la patrina lando de kapitalismo eble interalie pro tiaj belaj distraĵoj?

Malfermo de forno

Kiel jam menciita en la kontribuo pri la ceramika projekto Anagama, la fajro ankoraŭ brulis pluajn tagojn en la forno. Nu, hodiaŭ post kelktaga malvarmigo la fajrejo finfine estis malfermita. Ĉu la brulo sukcesis, ĉu ĉiuj potoj estis sufiĉe elbakitaj, kaj nenio diskrakis en la malfermitaj flamoj? Multaj maltrankvilaj demandoj! Tiam la rezulto. Ceramikaĵo post ceramikaĵo estis atente elprenita kaj ĝojante kaj dankeme la teamo rigardis la belajn ekzemplarojn. En la fajra procezo la forna planko danĝere deformis, sed bonŝance neniuj potoj falaĉis. Ĝenerale la surfaco de ili plejparte boneaspektas. La cindro de la ligna brulaĵo kreis je multaj partoj de potoj interesan glazuron, kiu harmoniĝas kun la pli krudaj partoj.
Kelkaj ceramikaĵoj vere elstaris inter la multaj kaj verŝajne estos jam baldaŭ ekspoziciataj en la universitata museo.

100 mil lernantoj ĉe DUOLINGO

Jen io pri nia komuna lingvo

Hodiaŭ la magia zifero 100 mil aperis ĉe Duolingo, la plej granda reta lingvoinstruejo tutmonde. Tio signifas, ke 100 mil homoj subskribis por lerni la universalan lingvon Esperanto! Eĉ se ne ĉiuj homoj efektive sekvas la plenan kurson, tio tamen montras ke ekzistas granda intereso je Esperanto.
Tiu nombro de lernantoj koncernas nur la anglajn parolantojn. Ĝis nun mankas kursoj de aliaj lingvoj.

Kiam Chuck Smith, usona membro de Duolingo/Esperanto- skipo, antaŭ la kurskomenco en tiu printempo diris, ke je la fino de 2015 jam ekzistos 100 mil lernantoj, mi pensis: ho ve, ĉu vere?
Nu la jaro havas ankoraŭ multajn monatojn...

 

English translation below

Today the magic number 100 thousand appeared at Duolingo, the largest language learning website worldwide. This means that 100 thousand people signed on to learn the universal language Esperanto! Even if not all the people actually follow the full course, this shows that there is a great interest in Esperanto.

The number of students applies only to English speakers. Until now courses of other languages are still not available.

When Chuck Smith, member of the Duolingo- Esperanto team said before the start of the kurs this spring, that at the end of 2015 already will be 100 thousand students, I thought, oh dear, really? Now the year has still many months to come.

Senkosta sporta aktiveco

Jam  en la pasinta jaro oni povis vidi en la urbo novajn tenistablojn starigitajn je publikaj lokoj. Lokoj kiel parkoj, ĉestrate proksima de aŭtobusa haltejo aŭ eĉ en butikumadaj centroj. Ne nur estis provizitaj tabloj, ankaŭ bonkvalitaj rakedoj kaj pilketoj. Je la tablo noto estis videbla, kiu instruas kaj invitas ludontojn. Ne mankis rimarko lasi la rakedojn post la ludfino ĉetable.

Ping! estas ree en Oksfordo tiun someron!

Ping! estas tutnacia senkosta strata tenisfestivalo dum tri someraj monatoj. Estas iniciativo de Sing London, arto- organizo, kies laboro celas levi la publikan spiriton. Ĝi estas financita per Sport England helpe de nacia loterio, kaj jam altiris ĝis nun pli ol miliono da partoprenantoj je mil tabloj. Ping! estas administrata de Table Tennis England kune kun lokaj magistratoj kaj multaj diversaj grandaj organizoj kreemaj kaj kulturaj.
Multaj konkuradoj kaj instruado estas organizataj.
Ni estas invitataj ludi minimume 30 minutojn. Kaj homoj efektive uzas tiun okazon moviĝi.
Post la somero kelkaj tabloj restas tie, kie ili estis starigitaj, kaj sportaj aŭ kulturaj organizoj  prizorgas ilin.
Ne ĉiuj homoj aprezas tiun iniciativon. Iuj ŝtelas la rakedojn aŭ traktaĉas la tablojn. Ĝis nun plejparte la organizantoj denove provizis novajn, esperante, ke fine venkas la bonintenca komunuma ideo.

Kie fajro kaj lerteco renkontiĝas

Vivi en loko kun prestiĝa kaj riĉa universitato ĉiam donas bonan ŝancon sperti ion interesan. Min kaptis projekto en Wytham Woods, arbaro de universitato proksime de la urbo.
Ekde printempo tie estis konstruita speciala forno por ceramiko, tiel nomata Anagama kiln. Estas tipo de dekliva tunela forno, kiu unue en Azio estis uzata en la kvina jarcento. Ĝi brulas dum multaj tagoj por atingi altajn temperaturojn. En tiu procezo amaso da brulmaterialo estas bezonata. Nia forno estas konstruita per salika plektaĵo kaj dika argila mantelo. En ĝi “bakas” 200 potoj ĉe optimuma varmego de 1150 gradojn Celsius. Ok tunoj de ligno estas provizata por tio.

Tiu projekto estas iniciativo de la universitata etnografia museo Pitt Rivers kune kun tre renomaj japanaj ceramikistoj, kiuj ankoraŭ nuntage uzas tiajn tradiciajn fornojn. La majstro Kazuya Ishida kontribuis siajn potojn por la unua forno. El Britio unu el la plej bonaj ceramikistoj Jim Keeling de la Whichford ceramikejo estas kunfondinto de la projekto. Por li la projekto estas aparte alloga. Spite ke eŭropaj ceramikistoj de cent jaroj estas ege influitaj de azia ceramiko, tiu simpla teknologio ŝajne estas ĝis nun ĉi tie iom neglektita.
Teamo de ceramikistoj kaj voluntuloj jam unu semajnon prizorgas la fajron tage kaj nokte. Hodiaŭ la unuan fojon la forno estis malfermita kaj kelkaj malgrandaj potoj tra la fajra truo elprenitaj. Tuj poste la ardaj potoj estis metitaj en ujon plenigitan je lignaj rabotaĵoj por la finpretigo en reduktanta atmosfero. La fajro ankoraŭ brulos pluajn tagojn ĝis la finbakado de potoj.

Bona etoso regas ĉirkaŭ la forno. Estas iom publika spectaklo; oni povas paroli kun ceramikistoj kaj projektuloj, rigardi informan materialon pri azia kaj brita ceramiko, japana teo- ceremonio aŭ enmani diversajn potojn de malsamaj majstroj. Ankaŭ manĝetoj kaj frandaĵoj estas haveblaj.

Intertempe apud la forno dua Anagama forno estas konstruita. Ĉi-foje de japanuloj, kaj iom aliforme. La konstruaĵo konsistas el specialaj brikoj kaj devas servi dum almenaŭ 25 jaroj. Ĝi estos ĉefe uzata por multdiziplina esplorado, kiel ekz pri materialaj ecoj en la fajroprozeco. La unua forno restas ankaŭ por komunuma uzado kaj espereble deliveros mirindajn ceramikaĵojn, kiuj instigas multajn homojn al kreema agado.